Þjónustuiðnaður

Þjónustuiðnaður er fjölbreytt starfsgrein og iðnmeistarar í þjónustuiðnaði eru fagmenn á ólíkum sviðum. Það sem sameinar þó alla sem innan þessa hluta iðnaðar starfa, er áhersla á fagmennsku: Hér er byggt á því fagmaður býður viðskiptavini sérhæfða þjónustu sem oftar en ekki er löguð að hverri manneskju fyrir sig. Þjónustuiðnaðurinn er þannig andstæða fjöldaframleiðslu og margir, sem í þjónustuiðnaði starfa, byggja viðskiptin í hvert sinn á tíma úr eigin lífi, hvort sem sölugripurinn er beinlínis til orðinn í meistarahöndum eða undir handleiðslu meistara.

Margar iðngreinar í þjónustuiðnaði eru rótgrónar á Íslandi og eiga sér merkan sess í íslenskri menningarsögu. Þess vegna er það hluti af starfi ýmissa fagfélaga á þessu sviði að varðveita merkan þjóðlegan arf meðal annars með útgáfu rita, sýningahaldi og jafnvel rekstri safna. Hitt er jafnvíst að þjónustuiðnaður er vaxandi atvinnugrein á Íslandi sem fjöldi fólks hefur atvinnu af og að heita má allir Íslendingar skipta við, margoft á ári hverju. Má nefna hárskurð og hárgreiðslu sem dæmi um það.

Íslenskur þjónustuiðnaður er framsækinn á mörgum sviðum, bæði þar sem innanlandsmarkaður krefst þess og vegna aukinna tengsla við markaði erlendis. Haustið 2003 stóðu Samtök iðnaðarins ásamt fagfélögum í hárgreiðslu, snyrtifræði, gullsmíði, úrsmíði, fataiðn og ljósmyndun fyrir TÍSKUDÖGUM IÐNAÐARINS, sem tókust vel og komu ýmsum íslenskum iðnfyrirtækjum í þjónustuiðnaði á kortið. Sum fyrirtækjanna eru í raun á alþjóðlegum markaði. Íslenskir gullsmiðir horfa meira til útflutnings og markaðssóknar erlendis en áður hefur verið og Hans Jóhannsson fiðlusmiður starfar á Íslandi en selur afurðir sínar um allan heim, svo að dæmi séu tekin.

Þáttur þjónustuiðnaðar í hagkerfinu er iðulega vanmetinn. Starfsemi gull- eða tannsmiða er dæmigerð fyrir þjónustuiðnað. Þar eru framleiddar tilteknar vörur og um leið er einstaklingum veitt þjónusta. Fyrirtæki eins og hársnyrtistofur eru einnig skilgreind sem þjónustuiðnaður þar sem þau bjóða einstaklingsþjónustu sem byggist á stöðluðum kröfum um starfsmenntun og traustri þekkingu á framleiðsluferlinu. Fyrirtæki í einstaklingsþjónustu eru oftast mannfrek, sem þýðir að stærstur hluti veltu fyrirtækisins byggist á þjónustu starfsfólksins. Fyrirtækin verða að geta brugðist við breytingum í starfsumhverfi og á vinnumarkaði og markaðssetning er þeim mjög mikilvæg. Tækninýjungar í þjónustu eru örar og sífelld þörf er á rannsóknum til að viðhalda eða stækka hlut sinn á markaði.