Um lögmæti iðnaðarmálagjalds
Í tilefni af ummælum forsætisráðherra um lögmæti iðnaðarmálagjalds þykir ástæða til að benda á eftirfarandi.
Lög um iðnaðarmálagjald eru upphaflega nr. 48/1975. Þeim var breytt árið 1993 með lögum nr. 134/1993 og þær breytingar voru samþykktar með 50 samhljóða atkvæðum. Lagaheimildir eru því mjög skýrar í þessum efnum og byggjast á 27 ára sögu. Bæði fjármálaráðherra og iðnaðarráðherra, ráðherrum í ríkisstjórn Davíðs Oddssonar, var stefnt út af lögmæti gjaldsins árið 1995 og tóku þeir til varna.
Í máli E-999/1997 fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur voru fjármálaráðherra og iðnaðarráðherra sýknaðir af kröfum um að felld yrði niður álagning iðnaðarmálagjalds á fyrirtækið Gunnar og Kjartan sf.
Í forsendum Héraðsdóms Reykjavíkur segir meðal annars:
„Eins og fyrr segir þykir fullnægjandi lagaheimild vera fyrir álagningu iðnaðarmála- og iðnlánasjóðsgjaldanna. Í lögum nr. 134/1996 um iðnaðarmálagjald er kveðið á um það í 3. gr. að tekjur af gjaldinu skuli renna til Samtaka iðnaðarins.... .... Þá er það óumdeilt að aðild að Samtökum iðnaðarins er frjáls, þ.e.a.s. að enginn er lögþvingaður með neinum hætti til aðildar að þeim. Verður engan veginn á það fallist að sú ákvörðun löggjafans, sem fram kemur í 3. gr. laga nr. 134/1993 um iðnaðarmálagjald, að ráðstafa tekjum af gjaldinu til Samtaka iðnaðarins feli í sér brot á þeim ákvæðum stjórnarskrár og laga sem vernda menn gegn því að vera skyldaðar til aðildar að félögum andstætt vilja sínum, þ.e. 2. mgr. 74. gr stjórnarskrárinnar og 11. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu eins og hún hefur verið skýrð af Mannréttindadómstól Evrópu. Verður því ekki fallist á þá málsástæðu stefnanda, sem að þessu lýtur.“
Í dómi sínum nr. 166/1998 staðfestir Hæstiréttur niðurstöðu Héraðsdóms Reykjavíkur.