30. jan. 2002

Væntingar forráðamanna nokkurra iðnfyrirtækja á nýju ári

Íslenskur iðnaður leitaði svara hjá nokkrum stjórnendum iðnfyrirtækja við fáeinum spurningum um málefni sem varða fyrirtækin miklu svo sem breytingar á skattalögum, afstöðu þeirra til upptöku evru hér á landi og væntingar á þessu ári.

Víglundur Þorsteinsson,
framkvæmdastjóri BM Vallár ehf.
Breytingarnar á skattalögum eru heldur íþyngjandi fyrir fyrirtæki eins og okkar sem er með miklar fjárfestingar í fastafjármunum og launahlutfall í kringum 20 prósent.

Þar munar mestu um hækkun tryggingagjalds og afnám verðbólguleiðréttingar í skattuppgjöri. Mér sýnist að lækkun skattprósentunnar úr 30 í 18 þurfi að verða meiri ef jafnvægi á að vera. Lækkun skattprósentu hefur hins vegar jákvæð áhrif á möguleika fyrirtækja til arðgreiðslna og sem slík gæti hún í framtíðinni vakið upp áhuga almennings á að fjárfesta í atvinnufyrirtækjum.

Evran verður ekki tekin upp á Íslandi nema með fullri aðild að Evrópusambandinu. Fyrir 13 árum lýsti ég því yfir sem formaður Félags íslenskra iðnrekenda að ég teldi rétt að ganga í Evrópusambandið. Það var þá. Áður en ég gæfi slíka yfirlýsingu nú vil ég sjá fyrir endann á viðræðum um fyrirhugaða stækkun ESB og hvers konar „lýðræði“ verður í hinu stækkaða sambandi.

Það, sem mestu skiptir í rekstarumhverfinu, er stöðugleiki, lækkun verðbólgu sem leggur grunn að vaxtalækkun og vonandi umtalsverðri vaxtalækkun sem gæti aukið þjóðinni kjark og þor en almennt séð sýnist mér að horfur fyrir árið 2002 séu um gott jafnvægisár sem í meginatriðum gæti orðið okkur öllum hagfellt.

Sigurður Sigurðsson,
framkvæmdastjóri Hlaðbæjar-Colas hf. Malbikunarstöðvar
Ég vænti þess að allir, sem stefna að hagnaði af rekstri sínum, séu ánægðir með breytingarnar á skattalögunum og það á einnig við um okkur hjá Hlaðbæ-Colas. Þó þarf að hafa í huga að breytingarnar fólu einnig í sér hækkun tryggingagjalds.

Ég óttast þó að breytingar á skattalögunum eigi ekki eftir að skipta sköpum fyrir marga aðila í bygginga- og verktakastarfsemi þar sem afkoman hefur ekki verið viðunandi. Breytingarnar hefðu t.d. haft óveruleg áhrif á afkomu Hlaðbæjar-Colas hefðu þær gilt árin 1999 og 2000 en hefðu hins vegar skipt nokkru máli árið 2001. Ég geri mér þó vonir um að þessar breytingar komi fyrirtækinu mjög til góða í framtíðinni.

Hlaðbær-Colas er hluti af alþjóðlegu Colas-samsteypunni sem er með starfsemi um allan heim. Móðurfélagið Colas A/S er staðsett i Frakklandi og stjórnendur þess eru miklir evrusinnar. Ljóst er að það myndi einfalda mjög samskipti fyrirtækjanna ef sem flestir töluðu sama tungumál hvað peninga varðar. Að því er snertir rekstrareiningu Hlaðbæjar-Colas er ég mjög tvístígandi hvað varðar upptöku evrunnar hér á landi þar sem ég hef ekki enn sannfærst um að það muni eingöngu hafa góð áhrif á rekstur fyrirtækisins. Hrun krónunnar á síðasta ári og vaxtaokrið í landinu gerir menn að meiri evrusinnum en efni standa til að mínu mati. Þó er enginn vafi á því að við Íslendingar verðum að fylgjast vel með hvernig til tekst með evruna. Fari t.d. svo að Skandínavar eða Bretar taki hana upp þá verðum við að leita leiða til að gera það líka.

Hlaðbær-Colas vinnur á almennum tilboðsmarkaði þar sem flest útboðin fara fram fyrri hluta árs en framkvæmdin fer fram á sumrin og á haustin. Þar sem flest tilboð eru gerð á föstu verðlagi skiptir stöðugleiki í rekstarumhverfi okkur öllu máli. Verð á olíu og biki skiptir Hlaðbæ-Colas höfuðmáli og þrátt fyrir allt var verðlag á þessum afurðum nokkuð stöðugt árið 2001 miðað við næstu ár á undan. Hvað síðasta ár varðar skipti okkur þó mestu máli að bæta afkomuna miðað við undangengin ár. Við gættum því fyllstu varkárni í rekstrinum og það skilaði sér í bættri afkomu. Við gerum ráð fyrir 15 - 20% samdrætti í malbiksframkvæmdum á þessu ári en búum okkur undir það á þann hátt að ég er nokkuð bjartsýnn á að afkoman á þessu ári verði viðunandi.

Jakobína Sigurðardóttir,
framkvæmdastjóri Mónu ehf.
Fyrirhugaðar skattabreytingar hafa vakið mikla athygli stjórnenda fyrirtækja síðustu vikur nýliðins árs. Gott er til þess að vita að hugur ríkisstjórnarinnar skuli standa til þess að lækka skattaálögur og blása með því nýju lífi í efnahagskerfi landsins.

Það er aftur á móti sorgleg staðreynd að leiðin, sem hefur verið valin til að mæta lækkun tekjuskatta á fyrirtæki, er að skattleggja kostnað og það launakostnað.

Hækkun tryggingagjalds úr 5,23% í 6,0% eða um tæp 15% skilar til baka til hins opinbera 2500 m.kr en lækkun tekjuskatts á fyrirtæki skerðir tekjur hins opinbera um 2700 m.kr. Hér er um að ræða flutning skatta til fyrirtækja sem búa við mannfrekan rekstur. Gera má ráð fyrir að allflest fyrirtæki í matvælaiðnaði búi við nokkuð mannfrekan rekstur og að svigrúm til að taka á sig þennan aukna kostnað verði ekki fyrir hendi nema með hækkun vöruverðs.

Hinn sameinaði evrópski markaður og hinn sameiginlegi gjaldmiðill, evran, skiptir íslensk fyrirtæki og íslenskt efnahagslíf miklu máli. Stór hluti utanríkisverslunar Íslendinga er við þessi markaðssvæði. Frjáls aðgangur að mörkuðum er ein af grundvallarforsendum þess að fyrirtæki okkar geti vaxið. Fyrirtækin þurfa jafnframt að eiga óheftan aðgang að aðföngum, s.s. hráefni, orku og vinnuafli. Heimamarkaður okkar er afar smár og það stendur mörgum fyrirtækjum fyrir þrifum. Ætla má að ein helsta ástæða þess að framleiðni í íslenskum fyrirtækjum er oft og tíðum lág sé hinn agnarsmái heimamarkaður sem þessi fyrirtæki búa við.

Undanfarin ár hefur verið þensla í íslenska efnahagskerfinu og mikill skortur á vinnuafli. Verð á vinnuafli (laun) hefur hækkað og fólk hefur flust til landsins til að sinna lausum störfum. Fólk hefur komið frá löndum hins sameinaða evrópska markaðar en ekki síður frá löndum utan þess. Þegnar landa utan ESB hafa oft sýnt mikinn áhuga á að koma til Íslands en leið þeirra er mun torsóttari.

Innganga Íslands í ESB eða upptaka evrunnar eru stór mál sem skoða þarf frá öllum hliðum – ekki bara með þarfir sjávarútvegs í huga. Hlúa þarf að fjölþættu atvinnulífi landsins, skapa fjölbreytt atvinnutækifæri og efnahagskerfi sem hefur innbyggða sveiflujöfnun en sveiflast ekki upp við meiri fisk og niður við minni fisk.

Nýliðið ár einkenndist af verðfalli krónunnar og háu vaxtastigi. Í kjölfarið fylgdu verðhækkanir á erlendum aðföngum, innlendar verðhækkanir og vaxandi verðbólga. Á sama tíma færðist meiri ró yfir vinnumarkaðinn. Við höfum borið gæfu til þess að fresta endurskoðun kjarasamninga fram á vorið. Meiri friður er nú á vinnumarkaði en verið hefur mörg undanfarin ár og meira framboð á vinnuafli. Takist að halda gengi krónunnar stöðugu, hægja á verðbólgunni og forðast uppnám á vinnumarkaði er okkur óhætt að vera bjartsýn á að fljótt takist að koma efnahagslífinu aftur í eðlilegt horf, landsmönnum öllum til hagsbóta.

Gylfi Þórðarson,
framkvæmdastjóri Sementsverksmiðjunnar hf.
Ég tel að breytingar á skattalögunum séu almennt góðar fyrir atvinnurekstur í landinu. Lækkun tekjuskatts var nauðsynleg til að jafna samkeppnisstöðu hérlendra fyrirtækja við fyrirtæki erlendis og einnig til að bæta samkeppnishæfni landsins en tekjuskattur fyrirtækja í nálægum löndum hefur farið lækkandi.

Mikilvægt er að eignarskattar verði afnumdir og í lögunum eru stigin skref í þá átt með lækkun eignarskatts og afnámi Þjóðarbókhlöðuskatts. Hækkun tryggingagjalds er hins vegar íþyngjandi, einkum fyrir fyrirtæki sem ekki njóta skattahagræðis af lækkun tekju- og eignarskatts sökum taprekstrar og lakrar eiginfjárstöðu. Eftir afnám verðleiðréttinga í skattskilum félaga er mikilvægt að náð verði tökum á verðbólgunni þannig að raunveruleg afkoma verði skattlögð en ekki verðbólguhagnaður sem var tilgangurinn með verðleiðréttingum.

Þessar breytingar á skattalögunum hafa frekar lítil áhrif á rekstur Sementsverksmiðjunnar í næstu framtíð. Hún á, eins og önnur fyrirtæki í byggingariðnaði, uppsafnað skattalegt tap þannig að ekki kemur til greiðslu tekjuskatts næstu árin en lækkun eignarskatts vegur talsvert fyrir fyrirtækið. Á móti kemur að hækkun tryggingagjalds veldur nokkrum útgjaldaauka eins og hjá öðrum fyrirtækjum þar sem launakostnaður vegur tiltölulega þungt í rekstrinum.

Eftir því sem fleiri Evrópuþjóðir taka upp evruna sem sína mynt verður líklega sífellt erfiðara fyrir okkur að halda úti íslensku krónunni. Þrýstingur mun því aukast á að við tökum upp evruna sem okkar mynt en slíkt er þó líklega ekki mögulegt nema með inngöngu okkar í ESB en þar er um að ræða mjög stórt og flókið mál sem skoða þyrfti ítarlega hvort væri hagkvæmt fyrir okkur. Á þessari stundu tel ég því ekki tímabært að láta í ljós skoðun á þessu.

Á síðasta ári höfðu talsverðar launahækkanir í ársbyrjun, hækkun eldsneytisverðs, hækkandi fjármagnskostnaður, vaxandi verðbólga, mikil lækkun krónunnar og aukin samkeppni á markaði mest áhrif á reksturinn og yfirleitt til verri vegar. Ég vænti þó stöðugra rekstarumhverfis á þessu ári, einkum minnkandi verðbólgu, stöðugra gengis og lægri vaxta.

Guðmundur Ásgeirsson,
framkvæmdastjóri Á. Guðmundsson ehf.
Ég er ánægður með flestar þær breytingar sem gerðar voru á skattalögunum ef frá er talin hækkun tryggingagjalds en lækkun tekjuskatts og stofns eignarskatts er vitaskuld af hinu góða bæði fyrir okkar fyrirtæki og allt efnahagslífið.

Þessar aðgerðir ríkisstjórnarinnar eru að mínu mati þær jákvæðustu sem gripið hefur verið til fyrir efnahagslífið á nýliðnu ári en svo má velta fyrir sér hvers vegna tryggingagjald er hækkað þegar verið er að lækka skatta.

Ég er fylgjandi því að við tökum upp evru hér á landi því að krónan hefur reynst okkur dýr. Upptaka evrunnar myndi styrkja efnahagslíf okkar og draga úr sveiflum enda tel ég að hún verði sterkur gjaldmiðill þegar fram líða stundir. Þar sem mjög stór hluti af útflutningi okkar er til landa innan ESB heyrðu áhrif af þeim miklu sveifum, sem verið hafa á gengi krónunnar á nýliðnu ári, sögunni til.

Það, sem mestu máli skiptir á þessu ári, er að vextir verði lækkaðir, gengið verði stöðugt, verðbólgan hjaðni og síðast en ekki síst að sátt verði á vinnumarkaðinum. Það er mjög mikilvægt að kjarasamningum verður ekki sagt upp í febrúar og ég tel að aðilar vinnumarkaðarins hafi sýnt mikla ábyrgð með því samkomulagi sem náðist á síðasta ári. Hvað varðar væntingar fyrir Á. Guðmundsson á þessu ári er ég nokkuð bjartsýnn. Það er ljóst að samdráttur á fyrirtækjamarkaði var mikill á síðasta ári en með stöðugu gengi og minnkandi verðbólgu er ég viss um að nú eru betri tímar í vændum fyrir íslenskt efnahagslíf.

Sveinbjörn Hjálmarsson,
framkvæmdastjóri Umslags ehf.
Ég tel breytingarnar á skattalögunum mjög jákvæðar og virka hvetjandi í atvinnulífinu. Þær koma Umslagi mjög vel og styrkja stöðu fyrirtækisins til lengri tíma litið.

Eins og sakir standa er ég hlynntur því að við tökum upp evruna hér á landi þótt sá vankantur fylgi að gengissvæði evrunnar muni ekki taka tillit til sveiflnanna í íslensku efnahagslífi. Í sumum tilvikum gæti evruaðild jafnvel dregið úr heimatilbúnum gengissveiflum. Aðild að evrunni myndi leiða til vaxtalækkunar sem kæmi fyrirtækjum í landinu til góða þar sem vextir eru alltof háir um þessar mundir.

Það, sem mestu máli skiptir fyrir rekstur Umslags, er stöðugleiki í innlendu verðlagi og á vinnumarkaði. Ég bind vonir við að við fáum að búa við stöðugleika og jafnvægi í efnahagslífinu. Væntingar fyrirtækisins á þessu ári felast einnig í menntun. Umslag þarf að einbeita sér að aukinni endurmenntun starfsmanna sinna til að þeir geti tileinkað sér aukna tækni í miðlun upplýsinga.

Guðmundur Gunnarsson,
framkvæmdastjóri Hampiðjunnar og
formaður Landssambands íslenskra veiðarfæragerða
Ég tel að breytingarnar á skattalögunum séu mjög af hinu góða og hljóti að leiða til skynsamlegri nýtingar á hagnaði en verið hefur. Þessar breytingar ættu líka að auka áhuga erlendra fjárfesta á að festa fé í atvinnurekstri á Íslandi í enn ríkara mæli. Hins vegar skipta skattalagabreytingarnar ekki sköpum fyrir rekstur fyrirtækja innan Landssambands veiðarfæragerða en ættu að styrkja hann þegar á heildina er litið.

Hvað varðar spurninguna um evruna þá er ég andvígur upptöku hennar hér á landi. Ég lít á íslensku krónuna sem eina helstu auðlind okkar, eins og t.d. fiskistofnana. Með evruaðild yrðu Íslendingar að gerast aðilar að Evrópusambandinu og það finnst mér ekki koma til greina ef við höldum ekki fullum yfirráðum fyrir fiskveiðistjórnunarkerfi okkar.

Það, sem skiptir rekstur Hampiðjunnar og væntanlega annarra veiðarfæragerða, mestu máli, er að friður haldist á vinnumarkaði, efnahagslífið standi traustum fótum, verðbólgan hjaðni og síðast en ekki síst að vextir verði lækkaðir. Hvað varðar aðrar væntingar fyrir þetta ár er óskandi að fiskveiðiárið verði gjöfult.