Sérfræðingur í mennta- og mannauðsmálum hjá Samtökum iðnaðarins, Hulda Birna Kjærnested Baldursdóttir, heimsótti Verkmenntaskólann á Akureyri á dögunum og fundaði með Benedikt Barðasyni, skólameistara VMA, og Ástu Flosadóttur, aðstoðarskólameistara VMA.
Hulda segir að í heimsókninni hafi komið fram að mikil eftirspurn sé eftir fólki með starfsmenntun og mikil aðsókn sé í iðn- og starfsnám en að hluti af kennslurýmum skólans væri í sumum tilfellum vart boðleg nemendum. Stjórnendur og starfsfólk hafi þó leitað allra leiða til að nýta aðstöðuna sem best og nánast hver einasti fermetri væri þegar fullnýttur. Hún segir að einnig hafi komið fram að minna hefði orðið úr fyrirheitum stjórnvalda um úrbætur á nemendaaðstöðu og húsnæði í takt við aukna aðsókn síðastliðin ár og aukið fjármagn til að mennta nemendurna en að húsnæðismálin standi nú til bóta með fyrirhugaðri viðbyggingu.
VMA gert að greiða niður halla
Þá hafi komið fram að VMA standi nú frammi fyrir því að þurfa að greiða niður tæplega 30 milljóna króna halla á ári næstu fimm árin. Um sé að ræða halla sem barna- og menntamálaráðuneytið telji að skólinn skuldi ríkissjóði. Fé sem þegar hafi verið veitt til menntunar barna og ungmenna. Hulda segir að það sé mat forsvarsmanna skólans að talsverður hluti vandans felist í reiknilíkani ríkisins og því hvernig nemendaígildi séu metin. Kerfið komi sérstaklega illa niður á skólum sem bjóði upp á iðn- og verknám.
Iðnnám byggist á samspili náms í skóla og þjálfunar á vinnustað. Vinnustaðanám er um 10-35% af námi nemanda eftir greinum. Ef nemandi lýkur ekki 60 einingum í bóknámi eða 48 einingum í verknámi á ári skerðast greiðslur til skólans. Það þýðir t.d. að nemendur sem eru innritaðir eftir raunfærnimat geta lækkað framlög þrátt fyrir að kostnaður samfélagsins við menntun þeirra sé aðeins brot af kostnaði meðalnemanda. Hulda segir að þetta geti gert skólum fjárhagslega erfitt fyrir að taka við nemendum sem eigi aðeins fáa áfanga eftir, meðal annars nemendum sem komi inn í námið eftir raunfærnimat.
Kerfið taki ekki mið af uppbyggingu iðnnáms
Í sumum iðngreinum ljúka nemendur allt að hálfs árs vinnustaðanámi áður en þeir snúa aftur í skólann og taka einn áfanga til undirbúnings fyrir sveinspróf. Hulda segir að slíkt fyrirkomulag geti leitt til verulegrar skerðingar á greiðslum til skólans, þótt nemandinn sé í eðlilegri námsframvindu samkvæmt uppbyggingu iðnnámsins.
Á fundinum kom fram að forsvarsmenn VMA segja að þessar afleiðingar reiknilíkansins komi ekki skýrt fram í kynningarefni ráðuneytisins. Það geri skólum erfitt fyrir að sjá fjármögnun sína fyrir og vinna raunhæfar rekstraráætlanir. Staða skólans sé því mótsagnakennd. Ríkið semji um laun starfsfólks, innheimti húsaleigu og ákveði fjárframlögin. Á sama tíma sé svigrúm skólans til kennslu og þjónustu við nemendur sífellt þrengra.
Einnig kom fram að VMA hafi verið gert að draga saman í rekstri en jafnframt sæti skólinn þrýstingi frá stjórnvöldum og samfélaginu um að taka við fleiri nemendum enda 2009 og 2010 árgangarnir mjög stórir. Skólinn hafi tekið við þeim nemendum sem honum beri, auk fleiri nemenda, án þess að fullnægjandi fjármagn hafi fylgt.
