Einn af hverjum fimm starfa í iðnaði

Iðnaður er umfangsmikill á íslenskum vinnumarkaði. Ríflega 38 þúsund launþegar voru í iðnaði á síðastliðnu ári. Eru störfin fjölbreytileg á sviði framleiðsluiðnaðar, byggingarstarfsemi og mannvirkjagerðar og tækni- og hugverkaiðnaðar. Var í fyrra 21% launþega hér á landi í iðnaði eða ríflega einn af hverjum fimm.

Launthegar-i-idnadi-lokautgafa

Mikil gróska hefur verið í iðnaði á síðustu árum. Hefur starfandi fólki í greininni fjölgað um 5.900 frá því að hagkerfið byrjaði að taka við sér í núverandi efnahagsuppsveiflu. Er þetta um 23% af öllum störfum sem skapast hafa í hagkerfinu á þessum tíma. Undirstrika tölurnar þátt greinarinnar í að ná niður atvinnuleysi á tímabilinu en atvinnuleysið var eitt helsta böl íslensks samfélags eftir efnahagsáfallið 2008. Einnig benda tölurnar til þess að þáttur iðnaðar í hagvexti á þessum tíma hafi verið mikill.

Fjolgun-launthega

Byggingastarfsemi og mannvirkjagerð í mikilli uppsveiflu

Heildarfjöldi launþega í byggingastarfsemi og mannvirkjagerð var 10.700 á síðasta ári samanborið við 7.200 árið 2012 þegar uppsveiflan í þeirri grein hófst og fjárfesting í hagkerfinu fór að vaxa að nýju í þessari uppsveiflu. Fjölgunin er 3.500 eða tæplega 15% af heildarfjölgun launþega í hagkerfinu á þeim tíma. Hefur fjölgunin haldið áfram á þessu ári en að meðaltali hafa 11.440 starfað í greininni á fyrstu fimm mánuðum þessa árs sem er 17,0% aukning frá því á sama tíma í fyrra. Vöxturinn í þessari grein vegur 20% af heildarfjölgun launþega í öllum atvinnugreinum hagkerfisins á þessum tíma en umfang greinarinnar á þann mælikvarða aukist í uppsveiflunni. Undirstrikar það stóran þátt greinarinnar í hagvextinum um þessar mundir.

Mikið hefur hvílt á byggingariðnaðinum í uppbyggingu innviða hagkerfisins sem hefur verið grundvöllur þess mikla vaxtar í þjónustuútflutningi sem einkennt hefur þessa uppsveiflu. Hafa fyrirtæki í greininni, svo dæmi sé tekið, staðið í ströngu undanfarið við uppbyggingu gistirýmis fyrir ferðamenn og íbúðarhúsnæðis til að mæta almennri fólksfjölgun í landinu sem fylgt hefur uppsveiflu hagkerfisins. Hefur greinin auk þess verið í stórum verkefnum á sviði fjárfestinga atvinnuveganna á þessum tíma.

Tækni- og hugverkaiðnaður umfangsmikill

Tækni- og hugverkaiðnaður er umfangsmikill hér á landi en launþegar voru 13.000 í þeirri grein á síðasta ári samkvæmt tölum Hagstofunnar. Um er að ræða 7,2% af heildarfjölda launþega í landinu og undirstrikar það mikilvægi greinarinnar fyrir hagkerfið allt. Hefur störfum í þeirri grein iðnaðar fjölgað um 1.600 síðan hagkerfið byrjaði að taka við sér í núverandi efnahagsuppsveiflu. Um er að ræða 6,1% af heildarfjölgun launþega í hagkerfinu á tímabilinu. 

Tækni- og hugverkaiðnaður hefur bæði beint og óbeint verið þáttur í þeim vexti gjaldeyristekna sem drifið hefur núverandi hagvaxtarskeið. Þjónusta við mikla fjölgun ferðamanna hvílir, svo dæmi sé tekið, að stórum hluta á þessari grein. Einnig hefur greinin verið sjálfstæð uppspretta aukinna gjaldeyristekna.

Framleiðsluiðnaður stór þáttur í gjaldeyrissköpuninni

Síðast en ekki síst hefur gróskan verið umtalsverð í framleiðsluiðnaðinum síðustu ár. Samkvæmt tölum Hagstofunnar voru 17.000 launþegar í þeirri grein á síðastliðnu ári ef frá er tekinn fiskiðnaður. Hefur launþegum í þessari grein fjölgað um 2.000 síðan hagkerfið fór að taka við sér árið 2010. Er vægi þessa vaxtar af heildarfjölgun starfa í hagkerfinu á þessum tíma nálægt því að eitt að hverjum tíu störfum sem skapast hafa í hagkerfinu á þeim tíma verið í framleiðsluiðnaði.

Framleiðsluiðnaður er stór þáttur í gjaldeyrissköpun þjóðarbúsins bæði beint og óbeint. Umfang greinarinnar í útflutningi stóriðju á þessu sviði er mikið eða tæplega 18% heildargjaldeyristekna þjóðarbúsins af útflutningi vöru og þjónustu á síðasta ári en auk þess er annar útflutningur iðnaðarvara umtalsverður eða ríflega 9%. Við má síðan bæta óbeinu framlagi greinarinnar á þessum vettvangi en hluti gjaldeyristekna af ferðamönnum sem hingað koma fara í kaup á íslenskri iðnaðarframleiðslu t.d. á sviði matvæla. Hluti gjaldeyristekna vegna þess mikla vaxtar sem verið hefur í ferðaþjónustu í þessari efnahagsuppsveiflu hefur því verið með þeim hætti í framleiðsluiðnaði. Hátt raungengi krónunnar um þessar mundir vegur hins vegar að samkeppnisstöðu og markaðshlutdeild þessara greina gagnvart erlendum aðilum og dregur þannig úr vexti þeirra og umfangi.

Fjoldi-launthega-i-idnadi