Iðnaður skapar 21% landsframleiðslunnar

Íslenskur iðnaður er ein af undirstöðum íslensks efnahagslífs. Greinin skapaði rúmlega 21% landsframleiðslunnar með beinum hætti á árinu 2019 eða ríflega fimmtung. Hlutur greinarinnar í verðmætasköpun hagkerfisins hefur verði nokkuð stöðugur síðustu ár. Ef með er tekið óbeint framlag greinarinnar til verðmætasköpunar hagkerfisins er umfang hennar hins vegar talsvert meira.


Verdmaetaskopun-i-islenskum-idnadi

 

Verðmætasköpun iðnaðar nam 629 mö.kr. á síðasta ári og hefur vaxið talsvert á síðustu árum. Við upphaf síðustu efnahagsuppsveiflu, árið 2011, nam hún 464 mö.kr. á núverandi verðlagi. Jókst verðmætasköpun greinarinnar um 36% á þessu átta ára tímabili eða um 179 ma.kr. Aukinn vermætasköpun hefur verið á flestum sviðum iðnaðar, þ.e. í iðnaði sem þjónustar og framleiðir fyrir innlendan og erlendan markað.

Ofangreindar tölur eru vitnisburður um þá miklu grósku sem hefur verið í iðnaði á síðustu árum. Stóð greinin undir þriðjungi hagvaxtar á árunum 2011 til 2019. Landsframleiðslan jókst um 33% á þessum tíma á föstu verði og um 18% á mann. Landsframleiðsla á mann, sem er mælikvarði á efnahagslega velmegun, var með því hæsta sem gerist í heiminum á síðasta ári. Ljóst er að iðnaðurinn á stórann þátt í þeirri góðu stöðu. 

Innan iðnaðar starfar fjölbreytt flóra af fyrirtækjum sem eru samofin öllum sviðum efnahagslífsins með einum eða öðrum hætti. Fyrirtækin eru bæði lítil og stór, í rótgrónum og nýjum iðngreinum með starfsemi um allt land. Skipta má iðnaði upp í þrjár greinar, þ.e.  byggingariðnað, framleiðsluiðnað og hugverkaiðnað. Segja má að hver þessara stoða iðnaðar hafi í síðast ári verið álíka umfangsmikil í íslensku efnahagslífi með rétt um 7% landsframleiðslunnar hver. Greinarnar eru allar drifkraftur síbreytilegs efnahagslífs og lifnaðarhátta landsmanna en afurðir greinarinnar móta allt daglegt líf landsmanna með einum eða öðrum hætti.     

Byggingariðnaður

Verdmaetaskopun-i-byggingaridnadi

Byggingariðnaður skapaði 7,3% landsframleiðslunnar á árinu 2019 eða sem nemur rúmlega 220 milljörðum króna á verðlagi ársins 2020. Greinin hefur staðið undir um 14% hagvaxtarins í hagsveiflunni 2011 til 2019 en á þeim tíma jókst landsframleiðslan um þriðjung að raunvirði.

Umtalsverður vöxtur hefur verið í byggingariðnaði á síðustu árum en hlutur greinarinnar í landsframleiðslu var aðeins 5,3% fimm árum áður eða á árinu 2014. Greinin hefur spilað lykilhlutverk í að halda uppi hagvexti frá þeim tíma, m.a. með kröftugri uppbyggingu innviða á ýmsum sviðum efnahagslífsins. Viðfangsefni greinarinnar eru fjölmörg, m.a. á sviði húsnæðisuppbyggingar og samgagna. Auka verður stöðugleika í starfsumhverfi greinarinnar til að hún geti mætt þessum áskorunum en greinin hefur verið ein sveiflukenndasta atvinnugreinin í íslensku hagkerfi á síðustu áratugum.

Framleiðsluiðnaður

Verdmaetaskopun-i-framleidsluidnadi

Framleiðsluiðnaður skapaði í fyrra 7,2% af landsframleiðslu eða sem nemur 219 ma.kr á verðlagi ársins 2020. Greinin hefur staðið undir um 7% hagvaxtarins í hagsveiflunni 2011-2019. Greinin er samsett af mjög fjölbreytilegum fyrirtækjum sem bæði eru í útflutningi og framleiðslu fyrir innlendan markað. Afurðir greinarinnar eru órjúfanlegur hluti af okkar daglega lífi, m.a. innlend matvælaframleiðsla sem spilar lykilhlutverk á tímum hremminga í heimshagkerfinu. Aðrar greinar, t.d. orkusækinn iðnaður, hafa spilað veigamikið hlutverk í lífskjarabata þjóðarinnar síðustu 50 árin en áætla má að framlag stórnotenda raforku til verðmætasköpunar síðustu 50 árin hafi verið um 2.100 milljarðar króna. Um 80% þess framlags hefur fallið til á 21. öldinni.

Hugverkaiðnaður

Verdmaetaskopun-i-hugverkaidnadi

Hugverkaiðnaður skapaði um 6,7% landsframleiðslunnar í fyrra eða um 200 ma.kr. á verðlagi ársins 2020. Mikill vöxtur hefur verið í þeim hluta iðnaðarins á undanförnum árum en vægi greinarinnar var um 5,9% þegar núverandi uppsveifla í efnahagslífinu hófst árið 2011. Greinin hefur staðið undir um 12% hagvaxtarins í hagsveiflunni 2011-2019 en margar undirgreinar iðnaðarins, m.a. hugbúnaðargerð og gagnavinnsla, hýsing og tengd starfsemi, eru í miklum vexti. Ber greinin merki þess mikla mannauðs sem í landsmönnum býr og þeirri verðmætasköpun sem hugverkið fær áorkað. Stór hluti greinarinnar er í upplýsinga- og fjarskiptaiðnaði en sú grein hefur verið leiðandi í miklum samfélagsbreytingum sem hafa m.a. tengt íslenskt efnahagslíf og samfélag betur við umheiminn en nokkru sinni áður og skapað miklar gjaldeyristekjur.