Gengisveiking hefur misjöfn áhrif á íslensk iðnfyrirtæki
Ingólfur Bender, aðalhagfræðingur SI, segir í viðtali Baldurs Arnarsonar í Morgunblaðinu að gengi krónunnar ákvarðist á markaði og að krónan endurspegli stöðu hagkerfisins ágætlega og ekkert kalli á sérstök inngrip á þeim markaði nú. Ingólfur segir gengisveikingu hafa misjöfn áhrif á íslensk iðnfyrirtæki. „Iðnaðurinn er stór grein og fjölbreytt. Hún er með um 40% útflutningstekna og þar eru fyrirtæki í orkudrifinni starfsemi og tækni- og hugverkaiðnaði. Síðan eru fyrirtæki sem starfa einungis á innlendum markaði, eins og flest fyrirtæki í byggingariðnaði og mannvirkjagerð, og sum þeirra sem eru í framleiðsluiðnaði.“ Varðandi hvort hærra gengi krónunnar hafi jákvæð áhrif eða neikvæð segir Ingólfur fyrirtækin skiptast í tvö horn hvað það varðar því áhrifin séu misjöfn. „Sterk króna kemur illa við íslensk fyrirtæki sem eru að keppa við erlend fyrirtæki, hvort sem er hér á innlendum markaði eða erlendis. Sterk króna dregur úr markaðshlutdeild þeirra og vexti. Hversu mikil áhrifin eru er þó mjög misjafnt. Fyrirtæki sem eru í slíkri samkeppni með stóran hluta kostnaðar í íslenskum krónum og lága framleiðni finna fyrir því. Stærsti hluti útflutningsiðnaðar, hvort sem er í orkusæknum iðnaði eða tækni- og hugverkaiðnaði, er hins vegar fyrirtæki með háa framleiðni sem geta staðið undir hærra gengi. Þetta kemur því minna við þau.“
Fólkið í landinu nýtur ábatans af vexti og aukinni fjölbreytni útflutnings
Þegar blaðamaður spyr hvort væri betra fyrir iðnað á Íslandi ef krónan væri veikari svarar Ingólfur: „Það er mikil einföldun. Það má segja að nú þegar gengi krónunnar ákvarðast á markaði endurspegli styrkur hennar stöðu hagkerfisins og þar með styrk útflutningsatvinnuveganna. Fjölbreytnin í útflutningi hefur verið að aukast en við erum með fleiri stoðir en áður. Við höfum verið með vöxt í útflutningi tækni- og hugverkaiðnaðar og, þar til nýverið, vöxt í ferðaþjónustunni. Þetta hefur gert það að verkum að jafnvægisgengi krónunnar hefur hækkað, þ.e. að við getum haft gengi hennar hærra en ella án þess að ójafnvægi myndist á hagkerfinu. Að hluta til er þessi breyting í útflutningi að skila sér til almennings í sterkari krónu. Fólkið í landinu nýtur þannig ábatans af vexti og aukinni fjölbreytni útflutnings í auknum kaupmætti krónunnar.“
Morgunblaðið / mbl.is, 2. febrúar 2026.
