Hætta á að missa af okkar næstu einhyrningum
„Þau dæmi sem við vitum um felast í mjög djúpri nýsköpun, og flóknum rannsóknar- og þróunarverkefnum, sem ættu undir öllum kringumstæðum að fá samþykki fyrir skattafrádrætti,“ segir Sigríður Mogensen, sviðsstjóri iðnaðar- og hugverkasviðs SI, í Morgunblaðinu þar sem fjallað er um skattafrádráttarheimild vegna rannsókna- og þróunarkostnaðar og dæmi um að Rannís hafi hafnað verkefnum sem hefðu með réttu átt að fá að nýta skattafrádráttarheimildina. Sigríður tekur undir að tafir og synjanir geti sett íslensk nýsköpunarfyrirtæki í erfiða stöðu. „Við höfum áhyggjur af að ef ekki verður ráðist í úrbætur, þá sé verið að valda hagkerfinu skaða til frambúðar. Þau fyrirtæki sem njóta góðs af skattaívilnunum eru gríðarlega efnileg og hafa sum hver burði til að skapa mikil verðmæti fyrir þjóðarbúið þegar fram í sækir. Við gætum með þessu átt á hættu að missa af okkar næstu einhyrningum.“
Samtal um leiðir til að útfæra kerfið betur
Sigríður segir einnig Samtök iðnaðarins fylgjandi heildarendurskoðun á lögum og reglum um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki, og að samtökin hafi átt í góðu og nánu samtali við fjármálaráðuneytið og nýsköpunarráðuneytið um leiðir til að útfæra kerfið betur. „Eitt af því sem þarf að laga er sá hluti regluverksins sem fjallar um fyrirtæki í fjárhagsvanda, en við mat á umsókn um skattafrádrátt er m.a. skoðað hvernig rekstur umsækjandans stendur og hætta á synjun ef ójafnvægi þykir vera á milli tekna og útgjalda. Vandinn er sá að rekstur flestra sprotafyrirtækja er þannig að þau geta hæglega fallið undir þá skilgreiningu að vera í fjárhagsvanda á meðan reksturinn er enn á fyrstu stigum, og ekki óalgengt að þau séu rekin með tapi í allt að 10 til 15 ár áður en tekjurnar byrja að streyma inn. Er skemmst að minnast Kerecis sem hefði líklega, á einhverjum tímapunkti, verið skilgreint sem fyrirtæki í fjárhagsvanda en hóf síðan að skapa gríðarleg verðmæti fyrir land og þjóð.“
Hvetja til að umsóknir verði opnaðar að nýju hjá Rannís
Þá kemur fram að Sigríður minni jafnframt á að vaxtar- og verðmætasköpunargeta nýsköpunarfyrirtækja fari ekki á milli mála og brýnt að stjórnvöld reyni að höggva á hnútinn með einhverjum hætti. „Að skapa hvetjandi starfsumhverfi fyrir nýsköpunarfyrirtæki er stór liður í því að renna fleiri og sterkari stoðum undir hagkerfið. Stuðningur við rannsóknir og þróun er afar mikilvægur fyrir framtíðarhorfur tækni- og hugverkaiðnaðar sem hefur nú þegar náð þeirri stærð að skapa hagkerfinu meiri útflutningstekjur en sjávarútvegurinn.“ Þá kemur fram að það sé mat Sigríðar að ástæða sé til að fara aftur yfir þær umsóknir sem Rannís hafi synjað upp á síðkastið. „Við hvetjum eindregið til að þær umsóknir verði opnaðar að nýju, ef þar reynist sannarlega um djúp þróunarverkefni að ræða.“
Morgunblaðið, 2. apríl 2026.
