SI leggjast gegn afnámi undanþágu orkumannvirkja frá fasteignamati
Samtök iðnaðarins hafa skilað umsögn til innviðaráðuneytisins um drög að frumvarpi til laga um rýmiseignir og afnám undanþágu orkumannvirkja frá fasteignamati. Samtökin styðja markmið frumvarpsins um að tryggja nærsamfélagi orkumannvirkja sanngjarnari hlutdeild í raforkuframleiðslu og auðlindanýtingu sem fer fram innan marka þess en eru mótfallin þeirri leið sem frumvarpið felur í sér. Verði frumvarpið að lögum telja samtökin öruggt að raforkuverð til fyrirtækja og almennings muni hækka með tilheyrandi áhrifum á vísitölu neysluverðs og skertri samkeppnishæfni án nokkurrar fullvissa fyrir aukinni raforkuöflun, hvað þá hvað varðar raforkuöflun í þágu stórnotenda.
Raforkuverð á almenna notendur muni hækka
Í umsögn SI er vísað til skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands sem innviðaráðuneytið fól að meta líkleg verðáhrif aukinna fasteignaskatta á raforkuframleiðslu. Í skýrslunni eru færð rök fyrir því að 31% hugsanlegrar hækkunar renni á almennan markað en 69% hækkunar verði borin af framleiðendum til skamms tíma þar sem orkusala til stórnotenda sé bundin langtímasamningum og verði þeir því til skamms tíma ekki fyrir áhrifum. Samtökin gera athugasemd við framangreinda ályktun þar sem gengið er út frá því að orkuframleiðendur taki á sig 69% kostnaðarins til skamms tíma. Samtökin telja öruggt að milljarða aukakostnaður orkufyrirtækja sem frumvarpið felur í sér verði velt út í raforkuverð til almennra notenda, heimila og fyrirtækja.
SI benda á að orkukostnaður fyrirtækja og heimila hafi nú þegar hækkað umtalsvert síðustu ár. Líkt og kemur fram í greiningu Raforkueftirlitsins frá júní 2025 hækkaði raforkukostnaður heimila um tæp 11% á föstu verðlagi á tímabilinu 2020–2025 og fyrirtæki sem nota mikið rafmagn hafa séð kostnað hækka um 24% sem jafngildir 5% árlegri hækkun. Raforkukostnaður dæmigerðs álvers hækkaði að sama skapi um 25% í Bandaríkjadölum á föstu verðlagi á sama tímabili.
Í skýrslunni kemur fram að afnám undanþágu orkumannvirkja frá fasteignamati muni draga úr áhuga orkuframleiðenda til að virkja fyrir stórnotendur. Samtökin hafa lýst áhyggjum sínum af þverrandi samkeppnishæfni stóriðju á Íslandi en fyrirtækin keppa á alþjóðlegum mörkuðum þar sem raforkuverð er lykilþáttur í samkeppnishæfni, sérstaklega fyrir orkusækinn iðnað sem er ein af meginstoðum íslensks útflutnings.
Kalla eftir öðrum leiðum
Samtökin hvetja stjórnvöld til að skoða aðrar leiðir til að tryggja nærsamfélagi orkumannvirkja sanngjarnari hlutdeild í ávinningi af raforkuframleiðslu, svo sem með breyttri skiptingu tekna á milli ríkis og sveitarfélaga. Í skjali um mat á áhrifum um áform um afnám umræddrar undanþágu sem birt var á samráðsgátt kom fram að orkufyrirtæki hafi á árunum 2018 til 2021 greitt að jafnaði um 7,5 milljarða króna í fasteignaskatt og tekjuskatt. Þar af hafi ríkissjóður fengið tæp 80%.
Hér er hægt að nálgast umsögnina í heild sinni.