Fréttasafn



13. mar. 2026 Almennar fréttir Mannvirki Menntun

Skortur á fagfólki heftir vöxt

Jóhanna Klara Stefánsdóttir, sviðsstjóri mannvirkjasviðs SI, segir í sérblaði Viðskiptablaðsins um Verk og vit stöðuna í mannauðsmálum byggingariðnaðarins vera áhyggjuefni. Hún bendir á að mörg hundruð ungmennum sé vísað frá iðnnámi árlega á sama tíma og brýn þörf er á faglærðu fólki. Samtökin kalli eftir stórátaki í iðn- og tæknimenntun. Næsta haust kemur stór árgangur inn í framhaldsskólana og því eru skólar víða yfirfullir og eldri nemendur komast ekki að í iðnnámi. „Mannauðurinn er dýrmætasta auðlindin sem við höfum í byggingar- og mannvirkjagerð, allt frá hönnun til framkvæmda,“ segir Jóhanna Klara. „Við stöndum frammi fyrir gríðarlegri uppbyggingarþörf á næstu árum, hvort sem horft er til íbúðarhúsnæðis, orkuinnviða, opinberra bygginga eða samgöngukerfis. En staðreyndin er sú að okkur vantar faglært fólk. Ef ekki verður gripið í taumana mun skortur á faglærðu fólki verða einn stærsti flöskuhálsinn fyrir áframhaldandi uppbyggingu samfélagsins á komandi árum.“

Skortur á fagfólki hefur heft vöxt

Jóhanna vísar til nýlegrar greiningar Samtaka iðnaðarins og Samtaka rafverktaka sem var unnin á grundvelli könnunar meðal aðildarfyrirtækja í rafiðnaði. Hún segir niðurstöðurnar draga upp áskorun um stöðu mannauðsmála í iðngreinum. „Greiningin sýnir að fyrirtæki í rafiðnaði gera ráð fyrir að þurfa að ráða um 940 nýja starfsmenn á næstu fimm árum til að mæta bæði vexti og starfslokum þeirra sem fara á eftirlaun. Af þessum fjölda eru 800 faglærðir rafvirkjar, mun fleiri en sá fjöldi sem áætlað er að muni útskrifast með sveinspróf á sama tímabili“. Hún bendir á að 67% stjórnenda fyrirtækja í rafiðnaði telji skort á réttu starfsfólki hafa heft vöxt fyrirtækja undanfarin ár og að tölur sýni misræmi milli færniþarfar atvinnulífsins og þess sem menntakerfið nær að mennta. „Þetta er kerfislæg hætta sem við verðum að bregðast við ef við ætlum að ráðast til dæmis í metnaðarfull orkuskipti.“ 

Algjör sóun að vísa áhugasömum nemendum frá

Aðsókn í iðnnám hefur aukist, sem Jóhanna segir afar jákvætt. Vandinn sé hins vegar sá að skólakerfið hefur ekki bolmagn til að taka við öllum sem vilja. „Það er í raun óásættanlegt að á hverju ári sé á bilinu 600 til 1.000 umsóknum um iðnnám hafnað. Húsnæði iðn- og verknámsskóla er sprungið og nýtingin komin í allt að 95%. Við erum að tala um ungt fólk með áhuga og vilja til að mennta sig í greinum sem samfélagið bókstaflega kallar á, en því er vísað frá vegna plássleysis og fjárskorts. Þetta er sóun á mannauði og tækifærum sem við höfum einfaldlega ekki efni á.“ Hún bendir jafnframt á að hlutfall framhaldsskólanema í starfsnámi hér á landi sé aðeins um 31%, sem er mun lægra en á hinum Norðurlöndunum og langt undir meðaltali OECD-ríkja. „Við verðum að tryggja að fjármagnið fylgi nemendunum og að uppbygging Tækniskólans og annarra verknámsskóla gangi hratt fyrir sig.“

Hér er hægt að nálgast blaðið og viðtalið við Jóhönnu Klöru í heild sinni.

Vidskiptabladid_Verk-og-vit-mars-2026_3Vidskiptabladid_Verk-og-vit-mars-2026