Staða húsnæðisuppbyggingar áhyggjuefni
Við höfum verið að fylgjast vel með þegar kemur að húsnæðisuppbyggingunni og þar auðvitað höfum við áhyggjur af stöðunni. Þetta segir Jóhanna Klara Stefánsdóttir, sviðsstjóri mannvirkjasviðs SI, meðal annars í Bítinu á Bylgjunni. Hún segir að Húsnæðis- og mannvirkjastofnun hafi lýst þessu ágætlega í síðustu mánaðarskýrslu eða talningu þar sem sagt var að það hefði verið ákveðin seigla í markaðnum undanfarið. „Sem við getum tekið undir. Það hefur verið þolinmæði í markaðnum og verktakar hafa verið að reyna að halda áfram. En okkar upplifun er núna og við sjáum einfaldlega í fjölgun atvinnulausra og veltunni að þessi seigla er að klárast. Það er óvissa núna, hár fjármagnskostnaður og íbúðir standa tómar.“ Hún segir að lánaskilyrði Seðlabankans gerir ákveðnu fólki ekki kleift að komast inn á markaðinn eins og er og að margir hafi nefnt það að síminn hafi hætt að hringja eftir áramót.
Seiglan er að klárast
Jóhanna Klara segir að hægagangurinn sé mikill og eins og HMS hafi bent á þá sé undirliggjandi mikil þörf, undirliggjandi eftirspurn. „En það er einfaldlega búið að setja dempara á getu fólks til að komast inn á markaðinn. Þetta er orðið of langt tímabil og þegar þú ert með svona ofboðslega mikla fjármuni bundna í eignum þá auðvitað hefur það mikil áhrif á þau verkefni sem eru fram undan.“ Hún sagði að gerð hafi verið könnun meðal verktaka þar sem enginn sagði að velta hafi aukist og meirihlutinn hafi sagt að veltan hafi dregist saman í fyrra. „Þannig að þessi seigla er einfaldlega að klárast og við höfum verulegar áhyggjur af stöðunni. Það sem þessi markaður þarf er fyrst og fremst stöðugleiki, að geta séð fram í tímann því þú ert að gera áætlanir langt fram í tímann og þegar þú ert í erfiðleikum með að átta þig á hvernig næstu 3 mánuðir verða þá gerirðu ekki neitt.“
Mikil áhrif af lækkun endurgreiðslu á virðisaukaskatt
Þá segir Jóhanna Klara að áform ríkisstjórnarinnar að lækka endurgreiðslu virðisaukaskatts á vinnu manna á verkstaði hafi komið á óvart en að það sé ekki búið að tilkynna nákvæmlega hvað ríkisstjórnin ætlar að gera. „Ég kom hér síðast til að ræða skattahækkanir sveitarfélaganna þá voru við búin að fara yfir það að 8 stærstu sveitarfélögin voru búin að innheimta 57 milljarða í byggingarréttargjöld og gatnagerðargjöld og þeir skattar hafa hækkað mjög mikið. Það hefur haft áhrif og ofan á það núna eru þessi áform stjórnvalda sem þau eru ekki búin að útfæra. Þau vilja draga úr þessari endurgreiðslu á virðisaukaskatti á vinnu manna á verkstað.“ Hún segir að verktakar hafi verið spurðir hver áhrifin yrðu af því og niðurstaðan sé mjög skýr. „Þetta kemur til með að hækka byggingarkostnað íbúða, draga úr uppbyggingu, auka atvinnuleysi í greininni, ýta undir svarta atvinnustarfsemi og draga úr getu almennings til að viðhalda eignum.“ Hún segir að ef stjórnvölda taka ákvörðun um að lækka endurgreiðsluna úr 35% í 0 þá sé það skýrt að það verði 2,5-3 milljónir í skattahækkanir á byggingakostnað á 100 fermetra íbúð. „Þetta eru mjög miklir peningar fyrir almenning í landinu.“
Hér er hægt að hlusta á viðtalið við Jóhönnu Klöru í heild sinni.
Bítið á Bylgjunni, 22. apríl 2026.