Þættir sem sýna svart á hvítu samdrátt í byggingariðnaði
„Við höfum séð undanfarið að það er að hægja á greininni. Það eru samdráttareinkenni sem eru einna helst tengd íbúðamarkaðnum en einnig uppbyggingu atvinnuhúsnæðis. Í það heila sjáum við að atvinnulausum innan greinarinnar er að fjölga, lausum störfum fer fækkandi og hann er horfinn, þessi vöxtur sem var í fjölda starfandi í greininni. Við sjáum líka að veltan í greininni og innflutningur á byggingarefnum er að dragast saman en allir þessir þættir sýna það svart á hvítu að það er samdráttur í greininni,“ segir Ingólfur Bender, aðalhagfræðingur SI, í viðtali Baldurs Arnarsonar í Morgunblaðinu um stöðuna í byggingariðnaði. Ingólfur segir að það sjáist líka í talningu HMS á fjölda íbúða í byggingu að það sé fjölgun á íbúðum sem séu með óbreyttri framvindu á milli talninga. Einnig sé umtalsverð fjölgun á íbúðum sem séu nýjar og óseldar. Jafnframt sé íbúðum sem eru í virkri uppbyggingu að fækka.
Viðvörunarbjöllur klingja
Ingólfur segir frá könnun sem SI gerðu fyrr á þessu ári meðal stjórnenda byggingarfyrirtækja sem eru að byggja íbúðir á eigin reikning þar sem spurt var af hverju sölutími íbúða væri að lengjast. „Um 80% nefndu háa vexti og 67% nefndu strangari lántökuskilyrði en þessir tveir þættir skoruðu langhæst. Síðan voru stjórnendurnir spurðir hvort langur sölutími nýrra íbúða væri ógn við fjárhagslega stöðu viðkomandi fyrirtækis og 83% sögðu já. Það klingja viðvörunarbjöllur. Seðlabankinn hefur haft vaxandi áhyggjur af þessu og við sjáum þetta líka í uppgjörum bankanna. Til að mynda var Arion banki með sérstaka umfjöllun um hættuna á að vanskil í þessari grein myndu fara vaxandi.“
Arðsemin að hverfa hjá mörgum
Þá kemur fram hjá Ingólfi að arðsemi í greininni hafi minnkað: „Tölur frá Hagstofunni sýna að frá árinu 2022 hefur hagnaður fyrirtækjanna eftir skatta, sem hlutfall af veltu, farið úr því að vera tæplega 11% niður í 6% árið 2024. Í áðurnefndri könnun voru stjórnendur spurðir, vegna þess að tölurnar fyrir 2025 liggja ekki fyrir, hvernig hagnaður eftir skatta sem hlutfall af veltu hjá fyrirtækjunum breyttist milli áranna 2024 og 2025. Um 70% aðspurðra sögðu hann hafa minnkað og það var enginn sem sagði að hagnaður hefði aukist. Við erum því að horfa fram á tiltölulega litla arðsemi í samanburði við það sem við höfum séð í viðskiptahagkerfinu almennt. Þegar við bætist lengri sölutími þá telur það hratt að þurfa að borga svo háa vexti. Það er ljóst að arðsemin er að hverfa hjá mörgum.“
Morgunblaðið / mbl.is, 23. maí 2026.
