Þjóðarsátt er ekki bara nauðsynleg heldur er hún líka möguleg
Það er langlíkegast að Seðlabankinn hækki vexti. Ég hugsa að hækkunin verði 25 punktar þó 50 punktar komi vel til greina miðað við núverandi aðstæður. En næsta ákvörðun nefndarinnar er í ágúst á mikilvægum tíma því það er endurskoðunarákvæði kjarasamninga í haust, þar er mjög mikið í húfi. Þetta segir Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri SI, meðal annars í Grjótkastinu þar sem Björn Ingi Hrafnsson ræðir við Sigurð og Þórð Pálsson um næstu vaxtaákvörðun Seðalbankans og úrslit sveitarstjórnarkosninganna.
Óvissa í kringum vinnumarkaðinn hefur neikvæð áhrif á verðbólguvæntingar
Sigurður segist halda að Seðlabankinn sé að horfa mjög til þess og fylgist grannt með þróuninni á vinnumarkaðnum. „Ef það verður óvissa þar þá má búast við meiri hækkunum þegar líður á árið, jafnvel talsverðum hækkunum. Þannig að óvissan ein og sér í kringum vinnumarkaðinn hún hefur neikvæð áhrif á verðbólguvæntingar þegar markaðurinn hlýtur að meta áhættu í tengslum við það. Ef við horfum á verðbólguna og hvað er að drífa hana áfram núna, ein mæling segir kannski ekki mikið, en síðasta mæling færði okkur ákveðnar vísbendingar sem við þurfum að fylgjast vel með.“ Hann segir að það sé tvennt öðru fremur sem hafði þá áhrif til hækkunar, það sé annars vegar húsnæðisliðurinn sem hann segir að sé erfitt að átta sig á hvernig er reiknað út því gagnsæið sé ekki mikið og hins vegar áhrif átakanna í Persaflóa á olíuverð.
Aðgerðir ríkisstjórnarinnar og átökin við Persaflóa hafa leitt til hærra verðlags á Íslandi
Sigurður segir að hægt sé að ímynda sér það að stefnumörkun ríkisstjórnarinnar varðandi leigumarkaðinn, þ.e.a.s. áform um að setja hærri skatta á leigutekjur, áform um að banna vísitölutengingar húsaleigu nema einu sinni á ári, hækkun einu sinni á ári, og kannski fleiri mál sem að snúi að leigumarkaðinum hafi valdið því að húsaleiga hafi þá hækkað núna í tæka tíð áður en að þessi áform verði að veruleika. „Þetta eru dæmi um aðgerðir ríkisstjórnarinnar sem hafa leitt til hærra verðlags á Íslandi. Síðan er það hitt sem eru átökin við Persaflóa þar sem afleiðingar þessa eru farin að skila sér inn í verðbólguna, fyrst og fremst í gegnum orkuverð, bæði þá olíuverð á dælu sem ríkisstjórnin hefur brugðist við tímabundið, síðan í gegnum samgöngur, flug, verð á flugmiðum.“
Sigurður segir að áhrifin munu auðvitað koma fram yfir tíma og gætu orðið víðtæk því olía sé náttúrulega notuð í allskonar framleiðslu. „Það er ekki bara orka ein og sér heldur er hún notuð í ýmsar vörur, t.d. plast og fleira, en síðan er líka gas sem er notað til að mynda í framleiðslu á áburði þannig að verð á áburði hefur hækkað mjög. Áhrifa þessa munu koma fram í matvælaverði þegar að líður á. Þannig að þetta mun allt hafa áhrif.“ Hann segir að núna virðist verðbólgan vera einskorðuð við þetta tvennt, aðrir liðir hafi ekki hækkað síðast en tekur fram að þetta sé bara ein mæling. „En það er freistandi að velta því fyrir sér hvort að meiri umræða um verðbólgu og verðlagsþróun hafi skilað sér í meira aðhaldi á markaðnum. Ef það er raunin þá eru það jákvæð tíðindi.“
Sigurður segir að Samtök iðnaðarins hafi talað um þjóðarsátt og að verkalýðshreyfingin hafi talað fyrir þessu, ríkisstjórnin hafi sömuleiðis lýst yfir áhuga og Samtök atvinnulífsins. „En ef að þetta reynist rétt þá sýnir okkur það að þjóðarsátt er ekki bara nauðsynleg við þessar aðstæður heldur er hún líka möguleg vegna þess að þetta sýnir ef að þetta er rétt þá er þarna að finna merki um skýran vilja fyrirtækjanna, atvinnurekenda, að gera sitt til þess að halda verðlagi stöðugu.“
Hér er hægt að hlusta á viðtalið í heild sinni.
Grjótkastið, 18. maí 2026.