Byggingar- og mannvirkjaiðnaður að umbreytast í tæknivæddari iðnað
Hátt í 100 gestir sóttu opnunarráðstefnu Samtaka iðnaðarins Verk og vit 2026 sem fór fram í Laugardalshöllinni 19. mars. Á ráðstefnunni var kastljósinu beint að fagþekkingu framtíðarinnar í byggingar- og mannvirkjaiðnaði - hvaða hæfni, metnað og fagmennsku vill iðnaðurinn rækta og efla. Rætt var um hvernig störf og vinnustaðir eru að breytast og hvernig tryggt verði að íslenskur iðnaður búi yfir þeirri færni sem þarf til að takast á við tæknilegar umbreytingar og þróun gervigreindar.
Menntun og færni mannauðs lykilþáttur í flóknari og tæknivæddari starfsemi
Jóhanna Klara Stefánsdóttir, sviðsstjóri mannvirkjasviðs SI, kynnti nýja greiningu SI um menntun og mannauð í mannvirkjagerð en í henni kemur meðal annars fram að mikill vöxtur hafi verið í byggingariðnaði og mannvirkjagerð á undanförnum árum. Í máli Jóhönnu Klöru kom fram að mannvirkjagerð er að þróast í átt að flóknari og tæknivæddari starfsemi þar sem menntun og færni mannauðsins eru lykilþáttur. Þörfin fyrir iðnmenntað, háskólamenntað og sérfræðimenntað starfsfólk er því afar mikil litið til framtíðar.
Án aðgerða í íslensku menntakerfi gæti skortur á vinnuafli á sviði mannvirkjagerðar valdið minni uppbyggingu og töfum í framkvæmdum sem draga úr samkeppnishæfni atvinnulífsins og koma niður á grunnþörfum landsmanna fyrir húsnæði og innviði.
Til að unnt verði að mæta fyrirséðri eftirspurn þarf að fjölga nemendaígildum í framhaldsskólum, sérstaklega í iðn- og tæknigreinum. Mæta þarf þörf fyrir meira skólapláss og aukið fjármagn. Skortur á iðnmenntuðu starfsfólki er stærsta einstaka áskorunin og þar þarf að bregðast hratt við. Samhliða því þarf að styrkja tæknimenntun, verkfræði og stafræna hæfni. Byggingargeirinn er að umbreytast í tæknivæddari iðnað þar sem mikil sérfræðiþekking er sífellt mikilvægari hluti uppbyggingar.
Meiri gervigreind, sjálfvirkni, sjálfbærni og flókin tengd kerfi
Sigurður R. Ragnarsson, stjórnarformaður ÍAV, hélt erindi sem bar heitið „Fagfólkið sem byggir samfélagið – störfin sem byggja framtíðina.“ Í upphafi fór hann yfir þær miklu breytingar sem hafa orðið í tækni- og starfsumhverfi verkfræðinga á síðustu áratugum. Í erindi hans kom meðal annars fram að tæknibreytingar nú eru miklu hraðari en áður sem þýðir að verkfræðingar þurfa að læra stöðugt nýja tækni og uppfæra þekkingu sína og aðlaga sig nýjum verkfærum. Líftími margra tæknilausna verður styttri en áður. Framtíðarverkfræðingar munu vinna meira með gervigreind, sjálfvirkni, sjálfbærni og flókin tengd kerfi. Takmarkanir í daglegu starfi munu ekki felast í gervigreindinni sjálfri heldur hæfileikum okkar til að nýta krafta gervigreindarinnar til fulls.
Gervigreind innleidd í vinnuferla og verkefnastjórnun
Þórður Ingi Guðmundsson, forstöðumaður Gervigreindarseturs Advania, ræddi um hvernig gervigreind hefur áhrif á byggingariðnaðinn, áskoranir og tækifæri. Íslenski byggingariðnaðurinn er að taka fyrstu skrefin í að nýta gervigreind, til dæmis við að innleiða gervigreind í vinnuferla og verkefnastjórnun. Tækifæri eru mikil til að auka þekkingu, fjárfesta í tækni og þróa nýjar lausnir. Miklar líkur eru á að aukin þekking og fjárfesting í tækni geti flýtt fyrir þróun nýrra lausna í byggingariðnaðinum.
Fagþekking þarf að vera til staðar til að hagnýta sér nýja tækni
Páll V. Bjarnason, framkvæmdastjóri fjárfestinga Heima, hélt erindi „Með aukinni tækni aukast gæði“ og fór meðal annars yfir hvernig Heimar hafa hagnýtt tækni í rekstri og uppbyggingu fasteigna og hvernig aukin hagnýting á tækni eykur gæði fasteigna. Stutt er í að gervigreind verði samofin fasteignarekstri. Gervigreindin mun nýtast við eftirlit, greiningu og upplýsingagjöf. Einnig fyrir forspárviðhald en gervigreind mun geta spáð fyrir um bilanir í kerfum áður en þær gerast. Fagþekking og færni væru lykill að árangri. Til að hagnýta sér nýja tækni þarf fagþekking að vera til staðar, þannig að tæknin sé nýtt á réttan hátt.
Lykill að árangri að sameina tækni og fagþekkingu
Runólfur Þór Ástþórsson, framkvæmdastjóri VSÓ, hélt erindi um gervigreind í rekstri ráðgjafastofu. Geirinn væri skammt á veg kominn og mikil tækifæri framundan. Hann benti á að ráðgefandi verkfræðingar í Noregi hafa sett sér stefnu um að vera leiðandi við notkun gervigreindar árið 2030. Runólfur lagði áherslu á að fagþekking þyrfti alltaf að vera til staðar. Greinandi og skapandi gervigreind krefjast bæði tæknikunnáttu og dómgreindar. Að sameina tækni og fagþekkingu væru því lykillinn að árangri.
Öryggi, gæði og sjálfbærni í fyrirrúmi
Ingibjörg Birna Kjartansdóttir, þróunarstjóri BIM upplýsingatækni hjá Ístaki, hélt erindi um stafræna færni til framtíðar. Verkþekking ætti alltaf að vera í forgrunni. En stafræn færni, gagnalæsi, samstarfs- og aðlögunarhæfni ásamt metnaði til að hafa öryggi, gæði og sjálfbærni í fyrirrúmi eru kjarninn í hæfni framtíðar. Hún benti á að framtíðin yrði ekki byggð af tækninni einni saman heldur af fólki sem kann sitt fag, vinnur saman, nýtir gögn af ábyrgð og hefur metnað til að gera betur. Þar liggur kannski kjarninn í fagþekkingu framtíðarinnar: að við byggjum ekki bara mannvirki framtíðarinnar, heldur líka getu iðnaðarins til að skapa þau.
Blanda af framsækni og íhaldssemi
Að framsögum loknum tóku Ingibjörg Lilja Þórmundsdóttir, stjórnarformaður Rafal og Hildur Ingvarsdóttir, skólameistari Tækniskólans þátt í pallborðsumræðum sem Jóhanna Klara stjórnaði. Ingibjörg Lilja benti á að störfin væru að breytast gríðarlega. Starf rafvirkjans væri til dæmis að breytast úr handverksmanneskju í tæknimanneskju sem þarf að vinna með flókna tækni og sækja sér gögn. Sú þróun er að aukast mikið. Við yrðum að tileinka okkur vaxandi hugarfar til að tileinka okkur nýja tækni. Hildur lagði áherslu á að í námi yrði að vera blanda af framsækni og íhaldssemi. Við yrðum að halda áfram í hefðir því handverk og æfing í því hafa sjaldan skipt jafn miklu máli. Á sama tíma yrðum við að undirbúa ungt fólk að tileinka sér nýja tækni. Í því skipti máli að leggja áherslu á seiglu, samskipti og gagnrýna hugsun.
Hægt er að nálgast fleiri myndir frá ráðstefnunni á Facebook SI.
Myndir/BIG
Jóhanna Klara Stefánsdóttir, sviðsstjóri mannvirkjasviðs SI
Sigurður R. Ragnarsson, stjórnarformaður ÍAV.
Páll V. Bjarnason, framkvæmdastjóri fjárfestinga Heima.
Runólfur Þór Ástþórsson, framkvæmdastjóri VSÓ.
Þórður Ingi Guðmundsson, forstöðumaður gervigreindarseturs Advania.
Ingibjörg Birna Kjartansdóttir, þróunarstjóri BIM upplýsingatækni hjá Ístaki.
Ingibjörg Lilja Þórmundsdóttir, stjórnarformaður Rafal.
Hildur Ingvarsdóttir, skólameistari Tækniskólans.
