CBAM viðamikið regluverk ESB sem hefur áhrif á íslenskan iðnað
Samtök iðnaðarins hafa skilað umsögn í samráðsgátt stjórnvalda um drög að frumvarpi til laga um aðlögunarkerfi við landamæri vegna kolefnis. Frumvarpið felur í sér innleiðingu á svokallaðri CBAM-reglugerð ESB í íslenskan rétt. Reglugerðin felur í sér að ákveðnar vörur sem fluttar eru til landa ESB fá á sig kolefnisgjöld sem taka mið af ETS-kostnaði framleiðslu varanna innan ESB. Um er að ræða áburð, ál og álvörur, járn og stál, sement, vetni og rafmagn. Markmið regluverksins er að draga úr hættu á kolefnisleka með því að tryggja að innfluttar vörur beri sambærilegan kolefniskostnað og sambærileg framleiðsla innan ESB. Þannig á kerfið að standa vörð um samkeppnishæfni iðnaðar í Evrópu þegar fríum losunarheimildum fækkar innan ETS-kerfisins og á sama tíma draga úr hættu á kolefnisleka. Með upptöku reglugerðarinnar í EES-samninginn og innleiðingu í löggjöf EFTA/EES-ríkjanna fá vörurnar á sig toll við landamæri EES-svæðisins.
Um er að ræða viðamikið regluverk sem varðar fjölþætta hagsmuni og mun hafa áhrif á íslenskan iðnað, kostnað við innfluttar vörur til landsins og stjórnsýslu.
Samtökin leggja áherslu á hindranalausan aðgang að innri markaðnum
SI leggja áherslu á að skuldbindingar Íslands á grundvelli EES-samningsins séu virtar í hvívetna og hindranalaus aðgangur að innri markaðnum sé ávallt tryggður. Ísland er á grundvelli EES-samningsins skuldbundið til að taka þátt í viðskiptakerfi ESB með losunarheimildir og styðja samtökin markmið um að standa vörð um samkeppnishæfni evrópsks iðnaðar og draga úr hættu á kolefnisleka.
Mikilvægt að CBAM og ETS-kerfið þjóni markmiðum sínum
Samtökin telja mikilvægt að CBAM þjóni framangreindum markmiðum og ETS-kerfið þjóni markmiði sínu um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda en hafi ekki einungis í för með sér kostnað. Hvetja samtökin stjórnvöld í því sambandi til að beina stuðningi til fyrirtækja til að þróa tæknilausnir til að draga úr losun og skipta yfir í vörur með lægra kolefnisfótspor sem eru í dag óraunhæfar vegna kostnaðar. Þá er mikilvægt að íslensk álver njóti góðs af notkun endurnýjanlegrar orku.
Samtökin telja áhrifamat ófullnægjandi
Þó CBAM lúti að kolefnisgjöldum á vörur sem fluttar eru inn frá ríkjum utan EES-svæðisins telja samtökin ekki hægt að greina áhrif CBAM án þess að fjalla um kostnaðarhækkanir vara sem eru fluttar frá ríkjum innan ESB. Vöruverð mun hækka hvort sem vörur sem falla undir CBAM koma frá ríkjum innan EES-svæðisins eða utan enda mun kostnaður staðbundins iðnaðar innan EES-svæðisins hækka þegar fríu losunarheimildirnar fasast út. Samtökin styðja hægari útfösun fríu losunarheimildanna.
Samtökin vara við áhrifum á innfluttar vörur sem falla undir CBAM
Samtökin vara við áhrifum CBAM og útfösunar fríu losunarheimilda ETS-kerfisins á innfluttar vörur undir CBAM með afleiddum neikvæðum áhrifum á verðbólgu og vísitölu byggingarkostnaðar sem stuðst er við í fjölmörgum verðbættum samningum. Samtökin vekja athygli á að kostnaður staðbundins iðnaðar innan ESB-svæðisins sem er undir CBAM eykst óháð upptöku CBAM í EES-samninginn en hraði útfösunar fríu losunarheimildanna hefur áhrif á kostnað sem af kerfunum hlýst.
Í umsögninni hvetja samtökin stjórnvöld til að fylgjast náið með áhrifum á verð innfluttra vara undir CBAM og vera reiðubúin með mótvægisaðgerðir ef þörf krefur.
Hér er hægt að nálgast umsögnina í heild sinni.