Samhljómur er leiðin til framfara
Mestu framfarir Íslands hafa orðið þegar samfélagið allt tekur stórar ákvarðanir um sameiginlega vegferð. Til þess að Ísland verði áfram í fremstu röð þurfum við að setja samkeppnishæfni í algjöran forgang og ryðja heimatilbúnum hindrunum úr vegi. Hér þarf að stilla saman strengina, finna samhljóminn og breyta vilja í verk. Þetta segir Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri SI, meðal annars í grein sinni í Viðskiptablaðinu með yfirskriftinni Samhljómur er leiðin til framfara. Hann segir að sá samhljómur sem við skynjuðum í heiminum um langt skeið hafi dofnað. Aukið spennustig í samskiptum ríkja hafi bein áhrif á íslensk fyrirtæki. Tollastríð og verndarráðstafanir hafi áhrif á framleiðslu og viðskipti. Aukin áhersla sé á öryggis- og varnarmál og viðnámsþrótt. Á sama tíma séu meiri tækniframfarir en við höfum séð lengi með hraðri þróun og hagnýtingu gervigreindar. Sigurður segir að þessu stýrum við ekki en við verðum að haga seglum eftir vindi. Hann segir að eitt hafi ekki breyst: „Við byggjum okkar lífskjör á verðmætasköpun. Við eigum allt undir að hér sé öflugur iðnaður og greiður aðgangur að mörkuðum. Í nýlegri könnun sögðust níu af hverjum tíu telja að íslenskur iðnaður hefði jákvæð áhrif á samfélagið í heild. Það ríkir sátt um að iðnaður sé grunnur að lífskjarabótum og framförum. Sterk samkeppnishæfni er ekki sjálfgefin og nú þrengir að. Enginn veit hvað átt hefur fyrr en misst hefur.“
Ólíkir aðilar vinni saman sem skili almenningi ávinningi og bæti lífskjör
Sigurður segir í greininni að samhljómur þýði ekki að allir spili sömu nótuna eða séu sammála um allt. Hann felist í því að hver og einn spili sína nótu á réttum tíma með hinum. Þannig vinni ólíkir aðilar saman að breytingum sem skili almenningi ávinningi og bæti lífskjör samhliða því sem þeim sé hrint í framkvæmd. „Þegar fólk upplifir framfarir þá næst samhljómur. Samfélag í samhljómi er ekki skoðanalaust. Það tekur mið af ólíkum sjónarmiðum og ákvarðanir eru vel ígrundaðar en niðurstaða næst út frá sameiginlegum hagsmunum og framkvæmt er samkvæmt henni. Þannig tökum við ákvarðanir sem spanna fleiri en ein fjárlög, fleiri en eitt kjörtímabil, skila ávinningi í áratugi og brúa aldir.“ Sigurður segir að útfærsla landhelginnar sé gott dæmi um þennan kraft. „Hún var sannarlega umdeild, enda kom til átaka milli Íslands og Bretlands, en stjórn yfir auðlindinni varð grundvöllur íslensks sjávarútvegs eins og við þekkjum hann í dag. Auk þess var útfærsla landhelginnar fyrirmynd annarra þjóða í þessum efnum. Framfaraskref að jafnrétti kynjanna á síðustu áratugum er annað dæmi sem lýsir samhljómi en á ólíku sviði. Þar voru stigin mörg skref sem voru umdeild en ávinningurinn er skýr, samfélagið nýtti hæfileika fleiri en áður og Ísland varð fyrirmynd á alþjóðlegum vettvangi á þessu sviði. Í báðum dæmum gildir það sama. Með samhljómi urðu framfarir sem skiluðu ávinningi.“
Samhljómur um vöxt hugverkaiðnaðar og umbætur í iðnnámi
Þá segir Sigurður að það séu líka nýleg dæmi um það hvernig samfélagið hafi fundið samhljóm og árangur hafi orðið. Hugverkaiðnaður hafi vaxið hratt þar sem drífandi frumkvöðlar hafi látið hugmyndir sínar verða að veruleika og skapað verðmæt störf. „Þessi ört vaxandi stoð útflutnings gæti orðið sú verðmætasta við lok áratugarins ef rétt er á málum haldið. Annað nýlegt dæmi er þegar samhljómur varð um umbætur í þágu iðnnáms sem hefur skilað stóraukinni aðsókn að iðnnámi. Þetta gerðist vegna þess að ólíkir aðilar stilltu saman strengi á réttum tíma og sameinuðust um framfarir.“
Í niðurlagi greinar sinnar boðar Sigurður aðra grein um sundurlausnir, þegar lausnin sjálf verður tilefni sundurlynis. „Lausnirnar eru til og verkefni okkar er að finna samhljóminn.“
Hér er hægt að lesa grein Sigurðar í heild sinni.
Viðskiptablaðið, 2. júní 2026.
