Þjóðarsátt gegn þrálátri verðbólgu
„Ákvörðun Peningastefnunefndar Seðlabankans um að hækka vexti þyngir enn frekar rekstur fyrirtækja og stöðu heimila. Hún var þó viðbúið viðbragð Seðlabankans við þrálátri og versnandi verðbólguhorfum. Það eru mikil vonbrigði að þrátt fyrir háa vexti spái Seðlabankinn nú yfir 5% verðbólgu að meðaltali á árinu á sama tíma og hagkerfið er að kólna, hagvöxtur veikist og atvinnuleysi eykst. Þessi staða undirstrikar að Seðlabankinn má ekki standa einn í baráttunni við verðbólguna. Ríki, sveitarfélög og aðilar vinnumarkaðarins þurfa öll að leggjast á eitt til að ná niður verðbólgu og skapa skilyrði fyrir lægri vexti,“ segir Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins.
Samtök iðnaðarins hafa kallað eftir þjóðarsátt sem er bæði nauðsynleg og möguleg gegn þrálátri verðbólgu og í því samhengi þurfa stjórnvöld að tryggja fyrirsjáanleika í rekstrarumhverfi fyrirtækja og halda aftur af íþyngjandi ákvörðunum.
Staða efnahagsmála hér á landi einkennist nú af hægum hagvexti, vaxandi atvinnuleysi, þrálátri verðbólgu og háum vöxtum. Verðbólguhorfur hafa versnað þrátt fyrir framleiðsluslaka í þjóðarbúinu. Þetta sýnir að vandinn verður ekki leystur með peningastefnunni einni saman. Næstu mánuðir skipta jafnframt miklu máli á vinnumarkaði. Launaþróun þarf að styðja við hjöðnun verðbólgu og stöðugleika fram á veginn.
Til að skapa skilyrði fyrir aukinn hagvöxt, lægra atvinnuleysi og lægri vexti þarf að styrkja framboðshlið hagkerfisins, auka framleiðni og efla verðmætasköpun. Atvinnustefna stjórnvalda miðar einmitt að því og því skiptir miklu að henni verði fylgt fast eftir. Iðnaðurinn gegnir lykilhlutverki við þessar aðstæður. Í Peningamálum kemur fram að betri horfur í útflutningsgreinum, meðal annars vegna hærra álverðs og aukinna umsvifa gagnavera, styðji við þjóðarbúið og viðskiptakjör. Á sama tíma eru háir vextir, þröng fjármálaskilyrði og óvissa farin að draga úr fjárfestingu og húsnæðisuppbyggingu. Því þarf að tryggja að ákvarðanir stjórnvalda styðji við fjárfestingu, uppbyggingu og aukna framleiðslugetu í stað þess að auka kostnað og óvissu.
Sérstaklega skiptir máli að opinber fjármál styðji við hjöðnun verðbólgu. SI telja að hægt væri að gera betur í fjármálum ríkis og sveitarfélaga með auknu aðhaldi og með því að beina fjármagni úr almennum rekstri ríkisins yfir í stefnumarkandi verkefni sem styrkja framleiðni þjóðarbúsins. Samtökin hafa í þessu sambandi gert athugasemdir við hvernig aðhaldi á að ná fram í fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar sem nú er til meðferðar hjá Alþingi. Þegar rýnt er í áform um bata á afkomu ríkissjóðs í áætluninni má sjá að hann byggist að of miklu leyti á aukinni skattheimtu, fremur en á raunverulegri hagræðingu, aðhaldi eða skýrri forgangsröðun á útgjaldahlið ríkisins.
SI deila hér áhyggjum fjármálaráðs að í ljósi mikillar útgjaldaaukningar ríkisins sé ekki fulljóst að umtalsvert aðhald felist raunverulega í fjármálaáætluninni. Fjármálaráð telur auk þess að fjármálaáætlunin styðji einfaldlega ekki nægilega vel við aðgerðir Seðlabankans til að ná verðbólgu niður og bendir sömuleiðis á að mörg stór útgjaldamál gætu verið talsvert vanmetin í áætluninni.
Þegar útgjöld hins opinbera halda áfram að vaxa að raungildi sitja fyrirtækin og heimilin eftir með reikninginn, bæði í formi viðvarandi hárra stýrivaxta og beinna skattahækkana. Að sækja ríkisfjármálalegt „aðhald“ beint í vasa atvinnulífs og almennings vegur óhjákvæmilega að fjárfestingargetu, nýsköpun og samkeppnishæfni fyrirtækja og er á skjön við hina nýju atvinnustefnu stjórnvalda. Ísland er nú þegar háskattaríki í alþjóðlegum samanburði. Ríkið þarf að beina sjónum sínum inn á við; að aukinni skilvirkni í ríkisrekstrinum, einföldun regluverks og markvissri afhúðun regluverks.
Lykillinn að raunverulega sjálfbærum hagvexti og bættum lífskjörum felst í því að bæta samkeppnishæfni fyrirtækja, auka verðmætasköpun og framleiðni en ekki í aukinni skattheimtu.