Þjóðarsátt þarf til að ná niður verðbólgu og vöxtum
Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að hækka vexti bankans um 0,25 prósentur. Verðbólga og verðbólguvæntingar hafa hækkað mikið undanfarið. Verðbólgan hefur farið úr því að vera 3,7% í 5,2% síðan í október á síðasta ári. Stendur hún því talsvert yfir verðbólgumarkmiðinu. Samhliða hafa verðbólguvæntingar hækkað. Stýrivextir eru 7,5% sem er mjög hátt í sögulegu og alþjóðlegu ljósi.
„Ljóst er að það þarf þjóðarsátt og sterka forystu til að leiða samstillt átak til að ná niður verðbólgu og vöxtum. Ríkisstjórnin og aðilar vinnumarkaðarins verða að hlusta á aðvörunarorð Seðlabankans og bregðast við tafarlaust og fara í markvissar og samstilltar aðgerðir til þess að ná niður verðbólgu og vöxtum með sem minnstum kostnaði fyrir atvinnulífið og samfélagið allt. Það eru mikil vonbrigði að peningastefnunefnd Seðlabankans hafi séð sig knúna til að hækka stýrivexti í morgun. Háir vextir eru þungur baggi fyrir fyrirtæki og heimili að bera. Hátt vaxtastig ásamt mikilli og vaxandi verðbólgu á breiðum grunni er stór þáttur í þessu,“ segir Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins.
Merki um samdrátt sjást í hagkerfinu m.a. í iðnaðinum. Sést það t.d. á vinnumarkaði þar sem atvinnuleysi hefur farið vaxandi. Bjartsýni hefur breyst í svartsýni meðal stjórnenda í iðnaði á skömmum tíma. Mun fleiri stjórnendur iðnfyrirtækja telja nú að aðstæður í efnahagslífinu séu slæmar fyrir þeirra fyrirtæki en þeir sem telja þær góðar líkt og kemur fram í greiningu sem SI birti í morgun. Nú fer því saman mikil verðbólga, háir vextir, aukin svartsýni og vaxandi atvinnuleysi. Þetta er slæm þróun og við henni þarf að bregðast.
Verðbólgan hefur fyrst og fremst verið af innlendum toga. Það er því í höndum innlendra aðila að ná henni niður. Aukna verðbólgu má að nokkru leyti rekja til hækkunar á opinberum gjöldum og afleiddra áhrifa líkt og bent er á í yfirlýsingu peningastefnunefndar í morgun. Einnig hafa launahækkanir verið umfram framleiðnivöxt. Hið opinbera hefur undanfarið verið leiðandi í launahækkunum. Mikilvægt er að hið opinbera færi sig úr framsætinu í aftursætið í launaþróuninni.
Við þetta bætist nú hækkun olíuverðs vegna stríðsátaka við Persaflóa sem þegar hefur haft áhrif á verðbólguvæntingar hér á landi en gæti auk þess aukið verðbólgu hér á landi og dregið úr efnahagsumsvifum sem hvoru tveggja er afar slæmt fyrir íslenskt efnahagslíf og sérstaklega við núverandi aðstæður. Þetta gerir viðfangsefni hagstjórnar hér á landi, þ.e. að ná niður verðbólgu og vöxtum, enn erfiðara.